Lubliniec - Ocalić od zapomnienia

Po wytyczeniu i utwardzeniu dróg: 11 listopada i Sobieskiego, u ich zbiegu powstał niewielki plac. Przed wojną stał tutaj pomnik, zbudowany w 1923r., a poświęcony żołnierzom 74 PP, którzy zginęli w walkach w latach 1918-1920. Pomnik ten zburzono w 1939r.

Po II wojnie światowej, w tym miejscu, w roku 1963, postawiono pomnik poświęcony "Pamięci Poległych o Polskość Ziemi Śląskiej".  Pomnik sfinansowało ówczesne Prezydium Powiatowej Rady Narodowej oraz lublinieckie zakłady pracy. W latach 70-tych, pomnik był świadkiem harcerskich przyrzeczeń, apeli i alertów.

Niestety, w latach 80, 90 a także później, harcerze przy pomniku pojawiali się bardzo rzadko lub wcale. Na samym pomniku czas też odcisnął swoje piętno.

Pomnik, lata 80-te

Placowi, przy którym stał pomnik, nadano imię Pawła Golasia, komendanta powiatowego z okresu III Powstania Śląskiego w 1921r, aresztowanego i rozstrzelanego przez hitlerowców w 1940r. w Olsztynie pod Częstochową.

Paweł Golaś, siedzi drugi od lewej w mundurze Związku Powstańców Śląskich

1 września 1982r. przy zbiegu ulic Grunwaldzkiej z Placem Pawła Golasia, w 60-rocznicę przybycia 74 Pułku Piechoty do Lublińca, odsłonięto obelisk z tablicą informującą, że uchwałą Miejskiej Rady Narodowej, dla upamiętnienia bohaterskiej walki żołnierzy w kampanii wrześniowej, nadano ulicy wiodącej od Placu Golasia do parku nazwę 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty.

Zdjęcia lata 80-te

W czerwcu 2017r. w 95 rocznicę wkroczenia wojska polskiego do Lublińca, harcerze Hufca ZHP Lubliniec, wraz z grupą rekonstrukcyjną ze Stowarzyszenia Historycznego Reduta Częstochowa przypominali o tym ważnym dla historii miasta wydarzeniu, wręczając na lublinieckim rynku mieszkańcom ulotki oraz specjalne okolicznościowe odznaki, przygotowane przez Przystanek Historia Centrum Edukacyjne IPN w Katowicach im. Henryka Sławika. Zapalili także znicz pamięci, przy pomniku, poświęconym wszystkim tym, którzy walczyli o polski Śląsk,

oraz przy pomniku przypominającym o wkroczeniu do Lublińca Wojska Polskiego w 1922r..

W tym czasie narodził się też pomysł, by pomnik przy Placu Pawła Golasia, stał się miejscem pamięci nie tylko o tych co walczyli o polski Śląsk, ale także żołnierzy z 74GPP, oraz harcerzy Hufca Lubliniec, którzy zginęli w czasie II wojny światowej.

Pierwszy krok ku temu został wykonany. 7 grudnia 2017r. z inicjatywy Komisji Historycznej Hufca Lubliniec, oraz dzięki Urzędowi Miejskiemu w Lublińcu i katowickiemu oddziałowi IPN-u, na pomniku została przymocowana i osłonięta, tablica poświęcona żołnierzom 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty w 95-rocznicę ich wkroczenia do Lublińca.

Tablicę poświęcił ks. ppłk Robert Krzysztofiak z Parafii Wojskowej bł. Piotra Jerzego Frassati.

W uroczystości uczestniczyły władze miasta, pan Jan Kwaśniewicz z pionu Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach, liczna reprezentacja harcerzy i harcerek naszego Hufca wraz z komendantką druhną Iwoną Legencką, przedstawieciele Jednostki Wojskowej, Straży Pożarnej oraz Policji, a także licznie zgromadzeni mieszkańcy Lublińca.

Uroczystość odłonięcia tablicy poprowadził druh Piotr Widera.

12 maja 2018r. podczas II edycji Harcerskiej Nocy Muzeów harcerze i harcerki naszego Hufca przemaszerowali pod tablicę upamiętniającej żołnierzy 74 GPP na Placu Golasia, gdzie odbył się apel pamięci. Harcerze złożyli wiązankę i zapalili znicz, tym samym oddając hołd poległym.

Pan Adam Kurus odczytał apel wspomnieniowy, zaś Komendant Hufca ZHP Lubliniec – hm. Mariusz Maciów – przypomniał o trwającej akcji „Bohater” oraz o niezwykle ważnym wydarzeniu, które odbędzie się dokładnie w tym samym miejscu, 31 sierpnia br., a będzie nim będzie nadanie naszemu hufcowi imienia 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty.

Wszystkich uczestników apelu pożegnała „Cisza” zagrana przez pana Tomasza Onyska oraz harcerska iskierka.

24 czerwca 2018r. w rocznicę wkroczenia 74 pułku piechoty do Lublińca, pod tablicą na Placu Golasia, nasi instruktorzy wraz z panem Adamem Kurusem zapalili znicz pamięci. Pamiętamy!

31 sierpnia 2018r. na pomniku na Placu Golasia została odsłonięta druga tablica. Tym razem poświęcona 15 harcerzom i harcerkom Hufca ZHP Lubliniec, którzy zginęli w latach 1939-1945. Wśród upamiętnionych znaleźli się: Jan Psiuk, Józef Kowol, Franciszek Motak, Jan Bernard Handy, Jerzy Żak, Konrad Mańka, Henryk Pawłowski, ks. Czesław Bartosz, Maria Krzyżowska, Stanisław Cwołek, Władysław Planetorz, Jerzy Pawliński, Krystyna Kubalska, Leopold Hałaczek, Emeryk Cieślar. Tablicę ufundowało katowicki oddział IPN na wniosek Komisji Historycznej Hufca ZHP Lubliniec im. druhny Krystyny Rożniewskiej, przy wsparciu magistratu miasta Lublińca. 

Opracowane na podstawie:
"Spacerem przez Lubliniec" - Jan Fikus, senior
Archiwum Hufca Lubliniec
Ziemia Lubliniecka nr 1/2017, "Tablice pamiątkowe Ziemi Lublinieckiej" - Sebastian Ziółek

Zdjęcia:
Archiwum Hufca Lubliniec
Zdjęcia prywatne - Czesława Włuka
Archiwum prywatne - Adam Kurus
Ziemia Lubliniecka nr 1/2017, "Tablice pamiątkowe Ziemi Lublinieckiej" - Sebastian Ziółek
Zasoby Biblioteki Śląskiej w Katowicach