Lubliniec - Ocalić od zapomnienia

enfrdeitptrues

Dawny Lubliniec

II wojna światowa

Śmierć Piłsudskiego 1935r.

"Marszałek Polski, Józef Piłsudski, zmarł dnia 12 maja, o godz. 20 min. 45, w pałacu Belwederskim w Warszawie. Ostatniego namaszczenia olejami świętemi udzielił ks. Władysław Korniłowicz. Cierpienie marszałka Piłsudskiego roz­wijało się od kilku miesięcy. Wezwany z Wiednia profesor Wenckebach oraz dr. Antoni Stefanowski rozpoznali raka żołąd­ka i wątroby. Stałą opiekę lekarską wy­konywali pod kierownictw o mjen. dr.Sta­nisława Roupperta ppłk. dr. Stefan Mozołowski, mjr. dr. Henryk Cianciara i mjr. dr. Felicjan Tukanowicz. Gwałtowne pogorszenie nastąpiło w dniu 11 maja, w postaci silnego krwotoku żołądkowego, który spowodował osłabie­nie serca, a następnie zgon." Tak brzmiał oficjalny komunikat informujący mieszkańców Rzeczpospolitej o śmierci Józefa Piłsudskiego.


Marszałek Piłsudski na łożu śmierci

Tego samego dnia Rada Ministrów uchwaliła ogłoszenie ża­łoby narodowej. Wiadomość o śmierci Józefa Piłsudskiego wywołała w Polsce olbrzymie wrażenie. Na gmachach publicznych i prywatnych wywieszono flagi państwowe przyozdobione czarnym żałobnym kirem i czarne flagi żałobne. Salon pałacu belwederskiego, w którym nastąpił zgon, zamieniono na kaplicę żałobną, gdzie na katafalku spoczywało ciało marszałka. Tysiące osób pragnęło osobiście oddać hołd  - marszałkowi. Sam pogrzeb odbył się 18 maja 1935r. w Krakowie.


Kondukt żałobny  - Kraków 1935r.

Trumna ze zwłokami Józefa Piłsudskiego została złożona w krypcie św. Leonarda. W całym pogrzebie udział wzięło ok. 250 tys. osób. Była to najprawdopodobniej największa uroczystość żałobna jaka kiedykolwiek odbyła się w Polsce.


Generałowie znoszą trumnę do Krypty - Kraków 1935r

W dzień pogrzebu "Wodza Narodu" cały kraj pogrążony był w żałobie. Większość urzędów, biur i sklepów była nieczynna. Wielu zdecydowało się pojechać na pogrzeb do Krakowa. Ci, którym się to nie udało wsłuchiwali się w transmisję pogrzebową nadawaną przez radio. Tego dnia - nbożeństwa żałobne odbyły się w świąty­niach wszystkich wyznań.

Co w tym czasie wydarzyło się w Lublińcu? 14 maja na specjalnej sesji zebrały się władze Magistratu, Rady Miejskiej, kierownicy szkół, przedstawiciele kościoła, a także społeczności miasta. Podczas spotkania wystosowano 3 telegramy: do prezydenta  - Ignacego Mościckiego, do premiera - Walerego Sławka, oraz do żony Marszałka Piłsudskiego - Aleksandry Piłsudskiej.


Zapis specjalnej sesji, która odbyła się w Lublińcu 14 maja 1935r.

Zaś 18 maja - w dniu pogrzebu Marszałka już o godzinie 8.30 odbyło się nabożeństwo żałobne w kościele ewangelickim, zaś o godzinie 9.00 w bożnicy i kościele pw. św Mikołaja. Tuż po nabożeństwie w kościele parafialnym w "Strzelnicy" odbyła się specjalna "Akademia Żałobna".


Takie plakaty porozwieszane były po całym mieście
oryginalny plakat wydrukowany przez drukarnię w Lublińcu

W wielu miejscach w Rzeczpospolitej powstały symboliczne groby Marszałka - jeden z nich został zbudowany w sali gimnastycznej Szkoły Powszechnej nr 2 w Lublińcu. Wartę honorową przy "grobie" zaciągnęli harcerze i harcerki obu Hufców Lublinieckich - Żeńskiego i Męskiego. 


Warta honorowa trzymana przez harcerzy i harcerki lublinieckie - maj 1935r

12 maja 1936 roku, w pierwszą rocznicę śmierci Józefa Piłsudskiego, urnę z jego sercem i trumnę jego matki przeniesiono, zgodnie z życzeniem Marszałka, na cmentarz wileński na Rossie.


Pogrzeb serca Józefa Piłsudskiego w Wilnie - 1936r

Przez kolejne lata aż do 1939r. - 12 maja w wielu miastach Polski urządzano rocznicowe wspominki, nabożeństwa, czy akademie poświęcone Józefowi Piłsudskiemu. Nie inaczej było w Lublińcu. Dzięki zachowanemu z 1937r. plakatowi wiemy jak ten dzień obchodzono w naszym mieście.

O 10.00 w bożnicy, kościele ewangelickim, kościele parafialnym i kościele garnizonowym (św. Krzyża) - odbyły się żałobne nabożeństwa, z udziałem delegacji wojska, związków i stowarzyszeń ze sztandarami. O 18.30 - ulicami miasta przemaszerował capstrzyk wojskowy, któremu towarzyszyli werbliści. Od 20.45 do 20.48 - dzwony kościelne i syreny oznajmiły 3 minutową chwilę ciszy, po której nastąpiło ognisko i uroczysty apel na którym odczytano wyjątki z pism Marszałka.


Symboliczny grób Marszałka przed Gimnazjum w Lublińcu w 1937r
defiladę odbiera dowódca 74 pułku piechoty - płk Wacław Wilniewczyc

Także w 1938r. w Lublińcu odbyły się uroczystości upamiętniające Marszałka Józefa Piłsudskiego. Odbyła się też tradycyjna defilada przed "symbolicznym grobem" zbudowanym na schodach lublinieckiego gimnazjum. Nie znamy programu tych uroczystości - zachowały się za to zdjęcia.


Symboliczny grób Marszałka przed Gimnazjum w Lublińcu w 1938r

Przemarsz harcerzy przed symboliczny grobem Józefa Piłsudskiego w 1938r

Przemarsz harcerek przed symboliczny grobem Józefa Piłsudskiego w 1938r

W 1938r. harcerze Hufca Lubliniec z VII Drużyny Harcerskiej im. Witolda Regera działającej przy Śląskim Zakładzie dla Głuchoniemych, wraz z harcerzami z I MDH im. Tadeusza Kościuszki przebywając na obozie w Nowych Trokach odwiedzili cmentarz na Rossie w Wilnie i oddali hołd - sercu Józefa Piłsudskiego.


Harcerze i harcerki lublinieckie na cmentarzu na Rossie w Wilnie - 1938r.

Na podstawie:
Wikipedia,
Śląski Kurier Poranny z 1935r. nr od 100-106
Archiwum Hufca ZHP Lubliniec
Materiały prywatne - Andrzej Gatys

Zdjęcia:
Wikipedia,
Śląski Kurier Poranny z 1935r. nr od 100-106
Archiwum Hufca ZHP Lubliniec
Polona.pl
www.ipsb.nina.gov.p
Materiały prywatne - Andrzej Gatys