Lubliniec - Ocalić od zapomnienia

enfrdeitptrues

Dawny Lubliniec

II wojna światowa

Lublinieckie drukarnie

W 1843 roku do Lublińca przybył z Koźla - Juliusz Plessner(Julius Pletzner). Był on pierwszym drukarzem w Lublińcu. W trakcie swojej trzyletniej działalności w naszym mieście - ograniczał się do drobnych usług typograficznych, rzadko przyjmując zlecone do druku książki. Własnym nakładem wydawał swe dzieła u niego Józef Lompa. To właśnie w Lublińcu wydał "Krótki rys jeografii Śląska" (1843r)

lompajenogra102943Kliknij na zdjęcie by przejść do publikacji

oraz "Pielgrzyma w Lubopolu" (1844r.).

niegolewskanekrolog20016asKliknij na zdjęcie by przejść do publikacji

W 1844r. zlecono mu wydawanie Lublinieckiej Gazety Powiatowej "Lublinitzer KreisBlatt", co wykonywał do roku 1846.

lubliniec2019flknmlkresi

Prowadził również dobrze prosperującą księgarnię. W 1846r. przeniósł się do Gliwic

W 1843 roku powstała drukarnia Arnolda Kukucza (Arnolda Kukutscha). Rok później - jego nakładem ukazała się  książeczka - Jana Gajdy zatytułowana - "Krótki opis o znalezieniu cudownego obrazu N.P. Marii w Lubecku".

kukocza2019rfrtKliknij na zdjęcie by przejść do publikacji

Było to wydarzenie jednostkowe, gdyż na co dzień drukarnia produkowała akcydensy, czyli druki o charakterze użytkowym lub okolicznościowym. Drukowała także od 1846r. "Lublinitzer KreisBlatt".

lublinietz2019rfrtss34

Najprawdopodobniej pod koniec lat 60-tych Arnold Kukucz przeniósł swoją drukarnię do Głogowa.

1857r. nową drukarnię przy ulicy Langegasse (Damrota 1) - otworzył Konstanty Kolano (Constantin Kolano). Trzy lata później przeniósł ją najprawdopodobniej na rynek do budynku pana Józefa Mellera (Rynek 4).

Damrota 1 1227399 Fotopolska Eua

Od stycznia 1858r. to on wydawał "Lublinitzer KreisBlatt".
niegolewskanekrolog20016asd
kolanobuch2019ederDrukarnia Konstantego Kolano zajmowała się przede wszystkim wydawaniem gazet, ale także broszur czy widokówek.

kolanowidokowki2019rfrWidokówka wydana przez drukarnię C.Kolano

Kolano w zasadzie nie drukował książek. Wyjątek stanowiły: "Poradnik dla sołtysów i włościan górnośląskich"(1860) oraz "Źródło prawdziwego szczęścia czyli Dobre wychowanie dziatek"(1861) - napisane przez Karola Reszkę.

reszka2019tgt65644Kliknij na zdjęcie by przejść do publikacji

Konstanty Kolano - zmarł w 1905r. Zaś drukarnię prowadził Georg Kolano (Jerzy Kolano), który wydawał aż do 1922r. "Lublinitzer KreisBlatt".

kolanogeorg23
lublinietz2019rfrtss34a

W drukarni pana Georga Kolano wydawano także - "Guttentager Stadtblatt"

gutenkolano2019rfr

oraz "Oberschlesischer Bote"

gutenkolano2019rfr2

a także widokówki.

kolanowidokowki2019rfra
lublinietz2019rfrtss34a5

Pierwsze polskie czasopismo w Lublińcu, które opisywało życie miasta i powiatu -  powstało w kwietniu - 1903r. Gazeta ta nazywała się "Dzwon Polski", ukazywała się dwa razy w tygodniu (w środę i sobotę).

dzeon2019tgr5434

Była kopią "Górnoślązaka" z elementami regionalnymi (podobnie jak "Straż nad Odrą" w Koźlu).  Wydawano ją w Katowicach, a redagowana była przez Antoniego Wicika. Jej podtytuł brzmiał: "Pismo poświęcone sprawom ludu polskiego na Śląsku". Odpowiedzialnym za wiadomości lokalne oraz kolportaż gazety w Lublińcu był - Maksymilian Rzeźniczek, który między innymi w tym celu przybył z Katowic do Lublińca. Gazetkę kolportował w swoim sklepie wielobranżowym przy ulicy Rosenbergstrasse (obecnie Mickiewicza 5).

skleprzezniczek2019edede
Ulica Rosenbergstrasse i sklep Rzeźniczka
z tyłu za chłopcem stojącym miedzy policjantami a furmanką

Jak długo wydawana była gazeta - niestety nie wiadomo. Do dnia dzisiejszego - zachował się tylko jeden numer z czerwca 1903r. (nr 22). Być może przestał być wydawany w 1904r. kiedy "Górnoślązaka" opuścił Wojciech Korfanty. Jest też możliwe, że dopiero w 1906r. gdy Jan Jakób Kowalczyk - redaktor główny "Górnoślązaka" - wyjechał do Stanów Zjednoczonych (jak opisuje w swoich wspomnieniach). Co ciekawe - gazeta o tej nazwie "Dzwon Polski" - właśnie w 1906r. pojawiła się w Warszawie.

dzwonpolskigarn2019
Kliknij na zdjęcie by przejść do publikacji

Dodatkiem do "Dzwonu Polskiego" była redagowana - "Rodzina Chrześcijańska", której redaktorem był Adolf Ligoń - syn poety Juliusza Ligonia.rodzinachrzesnoajn2019rfr

Maksymilian Rzeźniczek - wydawał także widokówki z Lublińca,

rzezniczekwidokowka2019rfr

a nawet w 1905r.  - pierwszy przewodnik po Lublińcu - "Führer durch Lublinitz/OS". Przewodnik wydany został po niemiecku, zaś jego opracowania podjął się N.Kaufmann.

rzezniczekksiazka1905e

Widokówki lublinieckie - wydawali także księgarze Louis Roth i Paul Bublatzky.

byblasky2018rfr

W latach 1906–1910 gazeta „Rodzina” wychodziła jako samodzielny tygodnik pod red. J. Omańkowskiej. Wydawana była w Mikołowie, Krakowie, Katowicach a także Lublińcu. Ukazywała się też jako dodatek i była dołączana do innych czasopism, wydawanych na Śląsku w różnych miejscowościach.

12zlotkatwice194553asese

Od stycznia 1920r. na zlecenie Polskiego Komisariatu Plebiscytowego dla powiatu oleskiego i lublinieckiego - wydawany był "Goniec Polski". Wychodził 3 razy w tygodniu. Jego redaktorem był J. Wieczorek, potem Franciszka Koraszewska. Wydawany był przez „Gazetę Opolską” a jego treść był prawie identyczna z tą właśnie gazetą.

Ciekawostki:
W czasie gdy proboszczem parafii św. Mikołaja był ks. dziekan Józef Michał Potempa (1772-1807), powstała biblioteka dekanalna. Składało się na nią ponad 300 książek, które udało mu się zebrać, lub które otrzymał od innych proboszczów dekanatu w depozyt.

Zbiór książek zgromadzony był także na zamku u Franciszka Grotowskiego. W 1815r. został on udostępniony mieszkańcom.

Połączone księgozbiory - biblioteki dekanalnej i zamkowej -  stanowiły do 1882r. trzon biblioteki „powiatowej”.

Wypożyczalnie książek działały także przy księgarniach: Arnolda Kukucza(1843/1844), Juliusza Plessnera (1845/1846) oraz Louisa Rotha (1852-1858).

 

Na podstawie:
Ziemia Lubliniecka 2016r. nr 2
Agnieszka Magiera - Książka polska w repertuarze oficyn wydawniczych w rejencji opolskiej(1901-1914)
Szlakiem polskiego słowa drukowanego na Górnym Śląsku
Odrodzenie Śląska - Jan Jakób Kowalczyk
Gazeta Toruńska nr 50 z 1903r