Lubliniec - Ocalić od zapomnienia

enfrdeitptrues

Franciszek Willert

Franciszek Józef Willert urodził się w 1880r. w okolicach Nowego Miasta Lubawskiego w rodzinie weterynarza Alberta i Marii (z domu Rogackiej). Po uzyskaniu dyplomu w 1905 przenosi się do Lublińca, gdzie praktykuje jako lekarz. Jest aktywnym członkiem Narodowej Demokracji.

receptawillert
Recepta wypisana przez dr Willerta z 1917r.

W 1909r. zakłada w Lublińcu Bank Ludowy i wchodzi w skład jego zarządu.

willerta

W latach 1919-1921r. w trosce o swoje bezpieczeństwo - jest zmuszony opuścić Lubliniec na kilka miesięcy.  Po I powstaniu pełni funkcję delegata PCK na powiat lubliniecki i udziela się w Polskim Komitecie Plebiscytowym. W 1920r. zakłada w Lublińcu Spółdzielnię "Rolnik". Bierze udział w II powstaniu. W powstaniu III jest lekarzem wojsk powstańczych grupy "Północ" i Komendantem Szpitala Powstańczego w Lublińcu.

willeret2019iu

W okresie międzywojennym pełni funkcję lekarza powiatowego. Jest także „lekarzem ubogich", którą to funkcję piastuje z przerwami od 1914r. Lekarz ubogich miał za zadanie leczyć za darmo (opłatą były odpadki z rzeźni miejskiej), każdego pacjenta, którego do niego skierował magistrat.

podpiswillert
Podpis lekarza powiatowego Franciszka Willerta

Pracuje także w Szpitalu (Przytułku) Świętego Krzyża znajdującego się przy kościele pw. Świętego Krzyża (nazywany też kościółkiem szpitalnym).

szpitallublinieckrzyz2019
Plac Kościuszki w Lublińcu
drugi budynek od prawej strony to Szpital Świętego Krzyża

Jest członkiem Rady Parafialnej w Lublińcu. Piastuje funkcję prezesa Towarzystwa Upiększania Miasta.

willert2019tgt

Jego pasją są gołębie. Sprowadza je aż z Belgii. W 1924r. wraz z porucznikiem W. Chrzanowskim z 74pp, zakłada w Lublińcu Towarzystwo Hodowców Gołębi Pocztowych „Błyskawica" oznaczone nr IV – 04, którego zostaje przewodniczącym.

Gdy 3 listopada 1920 roku powstaje konspiracyjna organizacja o nazwie Komitet Łowiecki, będąca zalążkiem Śląskiego Towarzystwa Łowieckiego - jest jedynym z jej współzałożycieli. W Śląskim Towarzystwie Łowieckim jest członkiem zarządu. Pełni funkcję łowczego na miasto i powiat Lubliniec.

Był pomysłodawcą zarybienia stawu w Parku Grunwaldzkim. Miał nadzieję, że ryby oczyszczą zanieczyszczaną w zbiorniku wodę. Przez dwa lata, dzierżawił staw - zarybiając go. Wycofał się z pomysłu, gdy okazało się, że kłusownicy wyłapywali ryby ze stawu.

wilertsp12019rfrfbud
Budowa nowego budynku Szkoły Powszechnej w Lublińcu
Pierwszy od prawej strony, na samej górze stoi Franciszek Willert

W 1939r. aresztowany przez Gestapo. Jedną z przyczyn aresztowania dr Willerta, już w pierwszych dniach września, poza działalnością powstańczą i plebiscytową, jest znalezienie przez funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa, w ogrodzie doktora - Kartoteki Związku Powstańców Polskich. W 1942r. Konrad Szymik organizuje w Lublińcu Polską Organizację Wojskową, w skład grupy sztabowej powołuje Willerta, któremu wyznacza funkcję lekarza dla obwodu lublinieckiego.

Wiadomo, że decyzją władz niemieckich Franciszek Willert zostaje wysiedlony do Blachowni. Nie wiadomo, czy ma to miejsce w 1939r., czy w późniejszym okresie, a także co za sobą to wysiedlenie niesie. Być może tylko doktor zmienia miejsce zamieszkania - nadal jednak swobodnie porusza się po terenie powiatu lublinieckiego - Blachownia (Blachstädt) podobnie jak Lubliniec (od 1941r Loben) - nie została włączona do Generalnej Guberni - była bowiem częścią najpierw rejencji opolskiej, a od 1941r. prowincji Górny Śląsk. Odległość od Lublińca też nie jest duża. Wiele wskazuje na to, że kara - jaką jest wysiedlenie ma miejsce jeszcze w 1939r. Raczej nie jest możliwe, by Franciszek Willert nie poniósł żadnych konsekwencji swojego udziału w Powstaniach.

Najprawdopodobniej dr. Willert w 1943, lub 1944r. po raz kolejny zmienia miejsce zamieszkania - tym razem na Wałbrzych, a konkretnie - Waldenburg Altwasser (dzielnica miasta, dawne miejsce uzdrowiskowe  - Stary Zdrój). Tu umiera 22 czerwca 1944r.

Zostaje pochowany na cmentarzu w Namysłowie, w miejscowości rodzinnej swojej żony (Marii Willert z domu - Liebschwager). Pogrzeb, który odbył się w Namysłowie - wydaje się, że potwierdza fakt wysiedlenia Willerta z Lublińca. W tym samym miejscu w listopadzie 1959r. zostanie pochowana Maria Willert - mimo, że do wojnie, aż do śmierci mieszkać będzie w Lublińcu.

willertnagrobek
Grób Franciszka Willerta w Namysłowie na cmentarzu komunalnym przy ulicy Jana Pawła II

Pozostaje jeszcze zupełnie niesamowita informacja podana w swoich wspomnieniach przez porucznika Jerzego Tesiorowskiego, przed wojną oficera 74 GPP, który w styczniu 1945r. uciekł z KL Gross-Rosen. Otóż pisze on, że tuż przed wejściem wojsk sowieckich do Lublińca (w styczniu 1945r.) - dr. Franciszek Willert miał zawieść go do Blachowni, gdzie jak podaje Tęsiorowski - Willert jeździł do swoich pacjentów, dwa razy w tygodniu. Czy Tęsiorowski mógł pomylić dr Willerta z innym lekarzem? Mógł, chociaż na pewno Willerta znał z okresu międzywojennego. Czy postacią, z którą miałby pomylić porucznik Willerta - mógł być działający w tym czasie w AK na terenie Lublińca - farmaceuta Dyczkowski? Nie. W swoich wspomnieniach wspomina także i Dyczkowskiego - tytułując go - pan magister Dyczkowski. Wpis ten zapewne zostanie już tajemnicą bowiem porucznik Jerzy Tęsiorowski zmarł w 1991r.

W 1984r. przy ulicy Pawła Stalmacha 1, gdzie mieszkał od 1912r. dr. Franciszek Willert -

została odsłonięta tablica pamiątkowa.

willerttablica22019dd

W 40 rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego w 1961r. - padła propozycja by nazwać Szpital Powiatowy imieniem dr. Franciszka Willerta. Pomysłodawcą był Alfons Opiełka (powstaniec śląski). Niestety inicjatywa ta nie zakończyła się powodzeniem.

Opracowane na podstawie:
Encyklopedia Powstań Śląskich
Ziemia Lubliniecka nr 2/2017, oraz nr 2/2014 - artykuły autorstwa pana Sebastiana Ziółka
Ziemia Lubliniecka a powstania śląskie - Marian Berbesz
Materiały prywatne - Krzysztof Korkus
Materiały prywatne - Jan Fikus
Archwium Hufca Lubliniec
Łowiec Polski 1964 Nr15
Nowiny, 1912, R. 2, nr 127
Katolik, 1911, R. 44, nr 35

Zdjęcia:
Ziemia Lubliniecka nr 2/2017, oraz nr 2/2014
Grobonet
Encyklopedia Powstań Śląskich
Cmentarz wojskowy w Lublińcu - Jan Żuławiński